ԱՀԱ ԹԵ ԻՆՉՈՒ ԵՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ԹՇՆԱՄԻՆԵՐԸ ՁԳՏՈՒՄ ՀԱՍՆԵԼ ՀՀ ՍԱՀՄԱՆԱԴՐՈՒԹՅԱՆ ՓՈՓՈԽՈՒԹՅԱՆ 

Խնդիրը միայն Ղարաբաղյան հարցի փակելը չէ. Իլհամ Ալիևին թույլ չեն տալիս "վերցնել" նաև հին հայկական Նախիջևանը...

Բաքվի ու Երևանի միջև Վաշինգտոնի համաձայնագրերի ստորագրումից մեկ տարի անց Ալիևը անցավ «հարձակման»՝ պահանջելով 2020-2023 թվականների պատերազմի, ցեղասպանության, բնիկ հայ բնակչության տեղահանության և հայ ժողովրդի հայրենիքի վերջին մասի նկատմամբ Հայաստանի իրավունքներից հրաժարվելու հարկադրման ավարը։ Եվ ավարի գլխավոր զարդը՝ «Նախիջևանը»։

Օգոստոսի 8-9-ը Թրամփի և Փաշինյանի հետ խոսելուց հետո Ալիևը կնոջ հետ մեկնեց Նախիջևան, մի վայր, որտեղ, ինչպես նա խոստովանեց, եղել է ընդամենը 17 անգամ։ Արդյո՞ք նա ստացել է Փաշինյանի հավաստիացումը հին հայկական Նախիջևանի նկատմամբ իրավունքներից հրաժարվելու և Թրամփի համաձայնությունը Կարսի պայմանագիրն ավարտելու վերաբերյալ՝ առանց Հայաստանին վերադարձնելու պայմանագրով բռնագրավված հայկական հողերը, այդ թվում՝ Նախիջևանը։ Թե՞ Ալիևին ուղերձ հղվե՞ց, որ իր ժամանակն ավարտվել է։

1921 թվականի հոկտեմբերի 13-ի Կարսի ռուս-թուրքական պայմանագրի 5-րդ հոդվածում ասվում է. «Թուրքիայի կառավարությունը և Խորհրդային Հայաստանի ու Ադրբեջանի կառավարությունները համաձայն են, որ Նախիջևանի մարզը, սույն պայմանագրի III հավելվածում նշված սահմաններում, կազմի ինքնավար տարածք Ադրբեջանի պրոտեկտորատի ներքո»։

Ավելի քան 100 տարի Բաքուն չի կարողացել ներառել հայկական Նախիջևանը իր կազմում։ Մի քանի ամիս առաջ Ալիևը Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության Սահմանադրությունից հեռացրեց Կարսի պայմանագրի հղումը։ Չնայած Հայաստանը հրապարակավ չառարկեց, դա ոչ մի կերպ չփոխեց Նախիջևանի կարգավիճակը, քանի դեռ Կարսի պայմանագիրը ուժի մեջ է։

Ռուսաստանը և Թուրքիան չեն կարող Կարսի պայմանագիրը հայտարարել ավարտված, քանի որ դա կենթադրի Հայաստանից բռնագրավված տարածքների՝ Կարսի, Արդահանի, Սուրմալուի և Նախիջևանի վերադարձ: Պայմանագիրը կարող է «ավարտվել» միայն Հայաստանի «նոր» Սահմանադրության ընդունմամբ, որը «կամավոր» կսահմանափակի Հայաստանի տարածքը 29,800 քառակուսի կիլոմետրով, այդպիսով հրաժարվելով Կարսի պայմանագրով բռնագրավված տարածքներից: Հայաստանը հայտարարում է, որ նոր Սահմանադրության տեքստը կհրապարակի միայն տարեվերջին։ Եւ պարզ չէ, այն կընդունվի թե ոչ։

Նախիջևան կատարած այցը բացահայտեց Ալիևի և Էրդողանի լուրջ մտավախությունները. եթե նրանք չկարողանան կարճ ժամանակահատվածում ապահովել Հայաստանի Սահմանադրության «ընդունումը» և Կարսի պայմանագրի փակումը, նրանց միակ տարբերակը կլինի Նախիջևանը ուժով գրավելը՝ հարավային Սյունիքի հետ միասին:

Բայց քանի որ Սյունիքի հարավն այժմ հայտնի է որպես «Թրամփի ճանապարհ», դրա “գրավման” համար անհրաժեշտ կլինի ոչ միայն Ռուսաստանի և Իրանի, այլև Միացյալ Նահանգների հավանությունը: Ալիևն ու Էրդողանը երկու ամիս ունեն՝ մինչև ԱՄՆ միջանկյալ ընտրությունները, և նրանք ակնհայտորեն շտապում են։

Նախիջևան կատարած իր այցի ժամանակ Ալիևը «հայտարարեց» Սյունիքը «գրավելու» ծրագրի մասին։ Նա ասաց, որ Ղարաբաղը, «Արևելյան Զանգեզուրը» (Կովսական, Ջրական, Քաշաթաղ) և Նախիջևանը պետք է դառնան մեկ վարչական-տարածքային միավոր։ Նա նշեց, որ դրանք «բաժանված են ընդամենը 42 կմ-ով (Սյունիքի հարավով)»։

Ալիևը ակնարկեց, որ «մեր տարածաշրջանում պատերազմները, աճող ռիսկերը, էներգամատակարարման շղթաների խափանումը և այլ գործոններ ռիսկեր են ստեղծում։ Հնարավոր է, որ ապագայում կարող են տեղի ունենալ նոր տհաճ իրադարձություններ»։

Ալիևը չի մանրամասնել, թե կոնկրետ ինչ իրադարձություններ են սպասվում։ Նա նշել է, որ Նախիջևանում ստեղծվել է առանձին բանակ։ «Այս բանակը, իհարկե, Ադրբեջանի զինված ուժերի անբաժանելի մասն է։ Սակայն Նախիջևանի առանձնահատկությունները և աշխարհագրությունը, ինչպես նաև Ադրբեջանի մայրցամաքային մասի հետ աշխարհագրական կապի բացակայությունը, բնականաբար, անհրաժեշտություն են առաջացրել ավելի մեծ ուշադրություն դարձնել այս տարածաշրջանի անվտանգությանը», – նշել է նա։

Ալիևը հիշեցրել է, որ «Զանգեզուրի միջանցքի ստեղծումը մեր նախաձեռնությունն էր։ Ադրբեջանի մայրցամաքային մասը նրա անբաժանելի մասի՝ Նախիջևանի հետ կապելը մեր վաղեմի երազանքն էր։ Մենք վստահորեն և հմտորեն շարժվել ենք դեպի այս նպատակը և արդեն մոտեցել ենք դրան»։

Այնուամենայնիվ, Ալիևը նշել է, որ «Երկրորդ Ղարաբաղյան պատերազմից հետո հինգ տարիների ընթացքում Զանգեզուրի միջանցքը բացելու համար որևէ գործնական քայլ չի ձեռնարկվել»։ Այս հարցը լուծվել է միայն Վաշինգտոնի գագաթնաժողովում՝ 2025 թվականի օգոստոսի 8-ին, նշել է Ալիևը, բայց այդպես էլ չի կարողացել նշել TRIPP-ի իրականացման որևէ ժամանակացույց։ Ալիևը խոստովանել է, որ այս հարցերը իրենից կախված չեն։

Այն, որ Ալիևին խանգարում են ինքնուրույն գործել Նախիջևանում, պարզ է դառնում նրա սեփական հայտարարություններից։

«Նախիջևանի երկաթուղու վերականգնման վերաբերյալ, սկզբունքորեն, այստեղ կարող է ստեղծվել միջազգային կոնսորցիում։ Բայց մենք չենք կարող ժամանակ վատնել և կարող ենք ամեն ինչ անել ինքներս։ Մենք ունենք ռեսուրսներ և՛ այս տարի, և՛ հաջորդ տարի։ Հետևաբար, իմ խոսքերը, հավանաբար, կհասնեն տարբեր լսարանների։ Եթե որևէ մեկը ցանկանում է մասնակցել այս նախագծին, ապա չպետք է ժամանակ վատնի և հնարավորինս շուտ բանակցի մեզ հետ…», – ասել է Ալիևը։

Նա չի ասել, թե ով է խանգարում Ադրբեջանին ինքնուրույն վերականգնել «իր» երկաթուղին «անվաժանելի» Նախիջևանում։ Ալիևը նաև հայտարարել է, որ Նախիջևանի «որպես ինքնավար հանրապետության» կարգավիճակը պետք է պահպանվի։

Սա կարևորագույն հայտարարություն է, քանի որ Ալիևը հանգիստ չեղյալ հայտարարեց Ղարաբաղի ինքնավար կարգավիճակը, բայց նա չի կարող նույնը անել Նախիջևանում, քանի դեռ ուժի մեջ է Կարսի պայմանագիրը։

Ալիևը հարցազրույցներում մի քանի անգամ հայտարարել է, որ «Զանգեզուրը, Նախիջևանը և Ղարաբաղը միասնական տարածք էին, և մարդկային միգրացիան տեղի է ունեցել դարերի ընթացքում։ Հետևաբար, շատ մարդիկ ազգականներ ունեն այս հսկայական աշխարհագրական տարածքում»։

Այսպիսով Ալիևը չի թաքցնում Սյունիքի նկատմամբ իր պահանջները, միաժամանակ ընդունելով, որ Նախիջևանում գործելու ազատություն չունի։

Արդյո՞ք Հայաստանի խորհրդարանը կանդրադառնա Նախիջևանի կարգավիճակին և Կարսի պայմանագրին։ Թե՞ հայկական քաղաքական ուժերը կհամաձայնվեն հայկական հողերի նկատմամբ իրենց իրավունքներից հրաժարվելու ծրագրին։

https://step1.am/blog/2026/08/12/48939/

***

1920 Թ. ՓԵՏՐՎԱՐԻ 24-ԻՆ ՆԱԽԻՋևԱՆՆ ՈՒ ԱՐՑԱԽԸ ՃԱՆԱՉՎԵՑԻՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՄԱՍ

Ի գիտություն բոլոր տգետների և թերուսների. Հայաստանի ու Ադրբեջանի սահմանների հարցում գոյություն ունի միայն մեկ լեգիտիմ ժամանակակից քարտեզ. դա Ազգերի Լիգայի քարտեզն է, որի որոշումները դեռ ոչ ոք չի չեղարկել: Մնացած բոլոր քարտեզները բացարձակապես անօրինական են...

Կարդալ ավելին․

https://thirdforceplus.blogspot.com/2026/02/1920-1920-o-20.html

***

THAT IS WHY ARMENIA'S ENEMIES ARE SEEKING TO QUICKLY CHANGE THE ARMENIAN CONSTITUTION

The problem is not only in the closure of the Karabakh issue -

lIham Aliyev is not allowed to "take" the ancient Armenian Nakhijevan as well

A year after the signing of the agreements in Washington between Baku and Yerevan, Aliyev went on the "offensive", demanding trophies for the 2020-2023 war, genocide, deportation of the indigenous Armenian population and forcing Armenia to give up the rights to the last part of the Armenian people's territory. And the pearl in the trophy crown should be Nakhichevan.

After talking with Trump and Pashinyan on August 8-9, Aliev and his wife went to Nakhichevan, where, as he himself admitted, he had been only 17 times. Has he received Pashinyan's assurances about renouncing the rights to Nakhijevan and Trump's consent to complete the Kars Treaty without returning the Armenian lands taken away by this treaty, including Nakhijevan, to Armenia? Or was it made clear to Aliyev that his time was over? Article 5 of the Russian-Turkish Treaty of Kars dated October 13, 1921 states: "The Government of Turkey and the Governments of Soviet Armenia and Azerbaijan agree that the Nakhijevan region, within the borders specified in annex III of this Treaty, forms an autonomous territory under the protectorate of Azerbaijan."

For more than 100 years, Baku has been unable to incorporate Armenian Nakhijevan. A few months ago, Aliyev removed the reference to the Kars Treaty from the Constitution of the Nakhijevan Autonomous Republic, and although Armenia did not publicly object, this did not change the status of Nakhijevan in any way, as long as the Kars Treaty exists.

Russia and Turkey cannot declare the completion of the Kars Treaty, since in this case they will have to return the territories taken from Armenia — Kars, Ardagan, Surmala, Nakhijevan. The agreement can be "completed" only by the adoption of the "new" Constitution of Armenia, which "voluntarily" limits the territory of Armenia to 29.8 thousand square kilometers, that is, it will abandon the territories captured by the Kars Treaty. Armenia says it will publish the text of the new Constitution only by the end of the year. The trip to Nakhijevan revealed the great fears of Aliyev and Erdogan — if they fail to achieve the "adoption" of the Armenian Constitution and the closure of the Kars Treaty in a short period of time, then there is only one way out — to take Nakhijevan by force — together with the south of Syunik. But since the south of Syunik is now called "Trump's road," it requires the "good" of not only Russia and Iran, but also the United States. Aliyev and Erdogan have two months left before the midterm elections in the United States, and they are clearly in a hurry.

During his trip to Nakhijevan, Aliyev "announced" a plan to capture Syunik. He said that Karabakh, "Eastern Zangezur" (Kovsakan, Jrakan, Kashatagh) and Nakhijevan should become a single administrative territorial unit. He noted that they are "only 42 km apart" (south of Syunik). Aliev hinted that "wars in our region, growing risks, disruption of transport chains related to energy transportation, and other factors create risks. It is possible that new unpleasant events may occur in the future." Aliyev did not specify which events. He noted that a separate army had been created in Nakhijevan. "This army, of course, is an integral part of the Azerbaijani Armed Forces. However, the specifics, geography of Nakhijevan and the lack of geographical connection with the main part of Azerbaijan, of course, necessitated the need to pay closer attention to the security of this region," he said. Aliyev recalled that "the creation of the Zangezur Corridor was our initiative. Connecting the main part of Azerbaijan with its integral part, Nakhijevan, has been our long-standing dream. We walked with confidence and very skillfully, approached this goal and have already approached it." Nevertheless, Aliyev notes that "in the five years since the Second Karabakh War, no practical steps have been taken to open the Zangezur corridor." It was only on August 8, 2025, at the Washington summit, that this issue was resolved, Aliyev noted, but he could not name the dates for the implementation of the TRIPP. Aliev admitted that these issues do not depend on him.

The fact that Aliyev is not allowed to act independently in Nakhijevan is obvious from his own statements. "As for the rehabilitation of the Nakhijevan Railway, in principle, an international consortium can be created here. But we can't waste time and we can do everything ourselves. We have funds both this year and next year. Therefore, my words will probably reach different recipients. If someone wants to participate in this project, don't waste time and come to an agreement with us as soon as possible...", said Aliyev. He did not say who was preventing Azerbaijan from rebuilding "its" railway in Nakhijevan on its own. Aliev also stated that the status of Nakhijevan "as an autonomous republic" should be preserved. This is an extremely important statement, because in the case of Karabakh, Aliyev calmly revoked its autonomous status, but in Nakhijevan he cannot do the same while the Kars Treaty is in force. Aliev stated several times in his interview that "Zangezur, Nakhijevan, Karabakh were a single space, and the migration of people took place over the centuries. Therefore, many people have relatives in this vast geographical area." Thus, Aliyev does not hide his claims to the Armenian Syunik, at the same time admits that he has no freedom of his hands in Nakhijevan. Will the issue of the status of Nakhijevan and the Kars Treaty be raised in the Armenian Parliament? Or do the Armenian political forces agree with the plan to give up the rights to the Armenian lands? https://step1.am/blog/2026/08/12/48939/

***

ON FEBRUARY 24, 1920, NAKHICHEVAN AND KARABAKH WERE RECOGNIZED AS PART OF ARMENIA: FACTS

For the information of all the ignoramuses and hillbillies: there is only one legitimate modern map on the issue of the borders of Armenia and Azerbaijan – this is the map of the League of Nations, whose decisions have not yet been canceled. All other cards are absolutely illegal... 

Read more:

https://thirdforceplus.blogspot.com/2026/02/1920-1920-o-20.html

***

ВОТ ПОЧЕМУ ВРАГИ АРМЕНИИ ДОБИВАЮТСЯ СКОРЕЙШЕГО ИЗМЕНЕНИЯ АРМЯНСКОЙ КОНСТИТУЦИИ 

Проблема не только в закрытии Карабахского вопроса - Ильхаму Алиеву не позволяют "взять" также древний армянский Нахиджеван...

Через год после подписания соглашений в Вашингтоне между Баку и Ереваном Алиев перешел в "наступление", требуя трофеев за войну 2020-2023 годов, геноцид, депортацию коренного армянского населения и принуждение Армении к отказу от прав на последнюю часть ареала армянского народа. А жемчужиной в трофейной короне должен стать "Нахиджеван". 

После разговора с Трампом и Пашиняном 8-9 августа Алиев с женой отправился в Нахиджеван, где, как он сам признал, был всего 17 раз. Получил ли он завереня Пашиняна об отказе от прав на Нахиджеван и согласие Трампа на завершение Карсского договора — без возвращения Армении отнятых этим договором армянских земель, в том числе Нахиджевана? Или Алиеву дали понять, что его время закончилось?

Статья 5 русско-турецкого Карсского договора от 13 октября 1921 года гласит: "Правительство Турции и Правительства Советской Армении и Азербайджана согласны, что Нахичеванская область в границах, указанных в приложении III настоящего Договора, образует автономную территорию под протекторатом Азербайджана". 

Более 100 лет Баку не может инкорпорировать армянский Нахиджеван. Несколько месяцев назад Алиев изъял из Конституции Нахиджеванской автономной республики ссылку на Карсский договор, и хотя Армения публично не возражала, но это никак не изменило статус Нахиджевана, пока существует Карсский договор.

Россия и Турция не могут заявить о завершении Карсского договора, поскольку в этом случае им придется возвращать отнятые у Армении территории — Карс, Ардаган, Сурмалу, Нахиджеван. Договор может быть "завершен" только принятием "новой" Конституции Армении, которая "добровольно" ограничит территорию Армении 29,8 тыс. кв. км, то есть откажется от территорий, захваченных Карсским договором. Армения говорит, что только к концу года опубликует текст новой Конституции.

Поездка в Нахиджеван выявила большие страхи Алиева и Эрдогана — если за короткий период им не удастся добиться "принятия" Конституции Армении и закрытия Карсского договора, то останется один выход — взять Нахиджеван силой — вместе с югом Сюника. 

Но поскольку юг Сюника теперь называется "дорогой Трампа", то для его взятия нужно "добро" не только России и Ирана, но и США. Алиеву и Эрдогану остается два месяца — до промежуточных выборов в США, и они явно спешат.

В ходе своей поездки в Нахиджеван Алиев «огласил» план по захвату Сюника. Он сказал, что Карабах, "Восточный Зангезур" (Ковсакан, Джракан, Кашатаг) и Нахиджеван должны стать единой административно территориальной единицей. Он отметил, что их "отделяет всего 42 км" (юг Сюника).

Алиев намекнул, что "и войны в нашем регионе, и растущие риски, и разрыв транспортных цепочек, связанных с транспортировкой энергоносителей, и другие факторы создают риски. Не исключено, что в будущем могут произойти новые неприятные события". 

Какие именно события, Алиев не уточнил. Он отметил, что в Нахиджеване была создана Отдельная армия. "Эта армия, конечно же, является неотъемлемой частью Вооруженных сил Азербайджана. Однако специфика, география Нахиджевана и отсутствие географической связи с основной частью Азербайджана, конечно же, обусловили необходимость уделять более пристальное внимание безопасности этого края", отметил он.  

Алиев напомнил, что "создание Зангезурского коридора было нашей инициативой. Соединение основной части Азербайджана с его неотъемлемой частью – Нахиджеваном было нашей давней мечтой. Мы с уверенностью и очень умело шли, приближались к этой цели и уже приблизились к ней".

Тем не менее, Алиев отмечает, что "за пять лет, прошедших после Второй Карабахской войны, не было предпринято никаких практических шагов по открытию Зангезурского коридора". Только 8 августа 2025 года на Вашингтонском саммите этот вопрос нашел свое решение, отметил Алиев, однако так и не смог назвать сроки реализации ТРИПП. Алиев признал, что эти вопросы зависят не от него.

То, что Алиеву не позволяют самостоятельно действовать в Нахиджеване, очевидно из его же заявлений. "Что касается реабилитации Нахиджеванской железной дороги, то в принципе здесь может быть создан международный консорциум. Но мы не можем терять время и можем сами все сделать. У нас есть средства и в этом, и в следующем году. Поэтому мои слова, вероятно, дойдут до разных адресатов. Если кто-то хочет участвовать в этом проекте, пусть не тратит время и как можно скорее договаривается с нами…", сказал Алиев. Он не сказал, кто не позволяет Азербайджану самостоятельно восстанавливать "свою" железную дорогу в Нахиджеване. Также Алиев заявил, что статус Нахиджевана "как автономной республики" должен быть сохранен.

Это крайне важное заявление, поскольку в случае с Карабахом Алиев спокойно отменил его автономный статус, но в Нахиджеване он не может сделать то же самое, пока действует Карсский договор.  

Алиев несколько раз в своем интервью заявлял, что "Зангезур, Нахиджеван, Карабах были единым пространством, и миграция людей происходила на протяжении веков. Поэтому на этой обширной географической территории у многих есть родня".

Таким образом Алиев не скрывает претензий на армянский Сюник, в то же время признает, что в Нахиджеване у него нет свободы рук.

Прозвучит ли в парламенте Армении вопрос о статусе Нахиджевана и Карсском договоре? Или армянские политические силы согласны с планом отказа от прав на армянские земли?

https://step1.am/ru/2026/08/12/43083/

https://russia-armenia.info/node/109579

***

24 ФЕВРАЛЯ 1920 ГОДА НАХИДЖЕВАН И КАРАБАХ БЫЛИ ПРИЗНАНЫ ЧАСТЬЮ РЕСПУБЛИКИ АРМЕНИЯ: ФАКТЫ 

К сведению всех невежд и деревенщин: существует только одна легитимная современная карта по вопросу границ Армении и Азербайджана – это карта Лиги Наций, решения которой еще никто не отменял. Все остальные карты абсолютно незаконны…

Подробнее:

https://thirdforceplus.blogspot.com/2026/02/1920-1920-o-20.html