ՄԱԿ-Ի ԱՆԴԱՄ ԱԴՐԲԵՋԱՆԻ ԻՇԽԱՆՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ ՊԱՐՏԱՎՈՐ ԵՆ ԿԱՏԱՐԵԼ ՄԱԿ-Ի ԴԱՏԱՐԱՆԻ ՈՐՈՇՈՒՄԸ
ՀՀ ղեկավարությունը հանդես է գալիս ՄԱԿ-ի դատարանի հայանպաստ որոշման դե՞մ։ Բաց նամակ ՀՀ վարչապետ պրն. Նիկոլ Փաշինյանին
Պարոն Փաշինյան,
Ինչպես Ձեզ հայտնի է, 2023 թ. նոյեմբերի 17-ին Հաագայում տեղաբաշխված Միավորված ազգերի կազմակերպության գլխավոր դատական մարմնի՝ Միջազգային դատարանի (ICJ) որոշման համաձայն, Ադրբեջանը պարտավոր է ապահովել Լեռնային Ղարաբաղի հայ բնակչության "անվտանգ, անարգել և արագ վերադարձը" Հայրենիք և կանխել նրա հետագա տեղաշարժը ուժի կամ ահաբեկման միջոցով (ICJ, Doc. No. 180-20231117-ORD-01-00-EN)։
Արցախում էթնիկ զտումներից հետո ՄԱԿ-ի Միջազգային դատարանը ճանաչել է հայերի՝ իրավաբանորեն պարտադիր կարգով վերադառնալու իրավունքը՝ կոչ անելով Ադրբեջանին "պատշաճ կերպով ապահովել 2023 թվականի սեպտեմբերի 19-ից հետո ԼՂ-ից հեռացած անձանց վերադարձը":
Ցանկանում եմ հատուկ ընդգծել, որ ՄԱԿ-ի Կանոնադրության 93-րդ հոդվածի համաձայն, ՄԱԿ-ի անդամ բոլոր 193 պետությունները հանդիսանում են դատարանի Ստատուտի մասնակիցներ։ Միջազգային դատարանի որոշումները պարտադիր են կատարման համար. դրանք վերջնական են և բողոքարկման ենթակա չեն:
Չնայած դրան, ՄԱԿ-ի անդամ Ադրբեջանը շարունակում է լկտիաբար անտեսել ՄԱԿ-ի դատական գլխավոր մարմնի որոշումը, ինչը դատապարտել են երկրագնդի գրեթե բոլոր հեղինակավոր կառույցները։ Օրինակ՝ 2024 թվականի մարտի 12-ին Եվրոպական խորհրդարանը բանաձև է ընդունել, որով կոչ է արվում Ադրբեջանին համապարփակ և թափանցիկ երկխոսություն սկսել ԼՂ հայերի հետ։ Նպատակն էր հարգել նրանց իրավունքները, երաշխավորել անվտանգությունը և հնարավորություն տալ նրանց վերադառնալ իրենց տները միջազգային ներկայության ներքո (Joint motion for a resolution RC-B9-0163/2024, paragraph 14):
2024 թ. հոկտեմբերին նույն Եվրոպական խորհրդարանը կոչ է արել Բաքվին կատարել Արդարադատության միջազգային դատարանի որոշումները՝ ներառյալ ԼՂ հայության անվտանգ, անարգել ու արագ վերադարձի վերաբերյալ որոշումը։ Բանաձեւը հորդորում է երկխոսություն սկսել արցախահայության հետ եւ տալ անհրաժեշտ բոլոր երաշխիքները նրանց պաշտպանության, հողի ու սեփականության իրավունքների վերաբերյալ։ (https://tert.am/am/news/2024/10/24/eu-armenia/4197689)։
2024 թ. նոյեմբերի 18-ին Եվրոպայի Խորհուրդը կոչ է արել Ադրբեջանի իշխանություններին ստեղծել քաղաքական, իրավական և գործնական պայմաններ, որոնք անհրաժեշտ են ԼՂ-ից տեղահանված հայերի անվտանգ, անարգել և կայուն վերադարձի համար, ինչպես նաև ստեղծել գույքային հարցերի լուծման հատուկ մեխանիզմ (https://www.coe.int/ru/web/portal/-/azerbaijan-is-multi-ethnic-but-possibilities-to-enjoy-national-minority-rights-must-be-improved-say-council-of-europe-experts):
Միջազգային կազմակերպություններից բացի Ադրբեջանի անօրինական պահվածքը ԼՂ հայության նկատմամբ խստորեն դատապարտել են նաև առանձին պետություններ։ Օրինակ՝ ՀՀ-ում Ֆրանսիայի դեսպան Օլիվիե Դըկոտինյին անդրադարձել է ԼՂ հայերի՝ իրենց տները վերադառնալու իրավունքին՝ հիշեցնելով դրա վերաբերյալ Արդարադատության միջազգային դատարանի որոշումը (https://armenpress.am/hy/article/1205211)։
Նույն պահանջով ու գնահատականներով են հանդես գալիս նաև Կանադան, Շվեյցարիան, Բելգիան, այլ երկրներ, որոնք ընդգծում են, որ Արցախի հարցը մնում է չլուծված և Ադրբեջանը պարտավոր է կատարել Արդարադատության միջազգային դատարանի որոշումը։ Վերջին օրինակը ԱՄՆ Պետդեպարտամենտի զեկույցն է, ըստ որի՝ Ադրբեջանը «իրականացրել է համակարգված ռազմավարություն՝ 2020-2023 թթ. ընթացքում լիովին հայաթափելու ԼՂ-ն՝ հայ բնակչությանը ենթարկելով հարձակումների, ահաբեկման, հիմնական իրավունքներից և կենսապահովման պայմաններից զրկելու և հարկադիր տեղահանության նպատակով»։ Freedom House-ի 133 էջանոց զեկույցում հստակ նշվում է, որ «Ադրբեջանը էթնիկ զտման է ենթարկել Ղարաբաղը՝ հարկադիր տեղահանումը կիրառելով որպես միջոց»։
Պարոն Փաշինյան, այս ցանկը կարրելի է երկար շարունակել։ Տարօրինակը, սակայն, այն է, որ նշյալ ցանկում չկա պաշտոնական Երևանը, չկան ՀՀ իշխանությունները, որոնք կարծես թե պետք է հանդես գան հիմնական պահանջատիրոջ դիրքերից, հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ Արցախը, Ձեր պնդմաբ “Հայաստան է ու վե՜րջ”, իսկ բոլոր արցախցիները Ձեր խոսքերով ՀՀ քաղաքացիներ են (https://www.youtube.com/watch?v=ijQeh-JwdWk&t=1609s)։ Կցանկանայի հիշեցնել Ձեզ նաև, որ 2023 թվականի նոյեմբերի 19-ին ՀՀ ԱԳՆ-ն ողջունել Է ՄԱԿ-ի Արդարադատության միջազգային դատարանի որոշումը Արցախի վերաբերյալ (https://armenianreport.com/print/369700/)։
Վերոշարադրյալից ելնելով՝ կոչ եմ անում Ձեզ, պարոն Փաշինյան, հետևել Ֆրանսիայի, Կանադայի, Բելգիայի, Շվեյցարիայի, ԱՄՆ-ի և այլ երկրների օրինակին, բոլոր միջոցները ձեռնարկել Ադրբեջանին պատասխանատվության ենթարկելու և միջազգային իրավունքի դաշտ վերադարձնելու ուղղությամբ, հատկապես որ ՄԱԿ-ի Արդարադատության միջազգային դատարանը իրավական բոլոր պայմաններն է ստեղծում դրա համար։ Հայկական կողմին, ի դեմս Ձեզ և ՀՀ կառավարության, մնում է միայն օգտվել այդ պայմաններից։ Լիահույս եմ, որ ՀՀ ղեկավարությունը հանդես չի գալիս ՄԱԿ-ի դատարանի հայանպաստ որոշման դեմ։ Համոզված եմ, որ այս խնդիրը հուզում է աշխարհի ողջ հայությանը։
Երախտապարտ կլինեմ ստանալ Ձեր պարզաբանումներն ու մեկնաբանությունները խնդրո առարկայի առնչությամբ։
Հարգանքով՝
Վահրամ ԱՂԱՋԱՆՅԱՆ
“Երրորդ Ուժ Պլյուս” թերթի գլխավոր խմբագիր
01.07.2026 թ.
Does the leadership of the Republic of Armenia oppose the pro-Armenian decision of the UN Court? An open letter to the Prime Minister of Armenia, Mr. Nikol Pashinyan
Mr. Pashinyan,As you know, according to the decision of the Hague-based main judicial body of the United Nations, the International Court of Justice, adopted on November 17, 2023, the Azerbaijani authorities are obliged to ensure the "safe, unhindered and rapid return" of the Armenian population of Nagorno-Karabakh to their homeland and prevent their further displacement through force or intimidation (ICJ, Doc. No. 180-20231117-ORD-01-00-EN).
After ethnic cleansing in Artsakh, the International Court of Justice recognized the right of return of Armenians as legally binding, calling on Azerbaijan to "properly ensure the return of persons who left Nagorno-Karabakh after September 19, 2023." I would like to emphasize that, in accordance with Article 93 of the Charter of the United Nations, 193 UN States are parties to the Statute of the International Court of Justice. The decisions of the International Court of Justice are binding: They are final and cannot be appealed. Despite this, Azerbaijan, being a member of the United Nations, continues to brazenly ignore the decision of the main judicial body of the United Nations: Baku's behavior was condemned by almost all reputable structures of the world. For example, on March 12, 2024, the European Parliament adopted a resolution calling on Azerbaijan to begin a comprehensive and transparent dialogue with the Armenians of Nagorno-Karabakh. The aim was to protect their rights, guarantee their safety and enable them to return to their homes under international supervision (Joint motion for a resolution RC-B9-0163/2024, paragraph 14).
In October 2024, the European Parliament called on Baku to comply with the decision of the International Court of Justice, including the requirement for the "safe, unhindered and speedy return of the Armenians of Nagorno-Karabakh to their homeland." The resolution calls for starting a dialogue with the Armenians of Artsakh and providing all necessary guarantees regarding their protection, land and property rights (https://tert.am/am/news/2024/10/24/eu-armenia/4197689). On November 18, 2024, the Council of Europe called on the Azerbaijani authorities to create the political, legal and practical conditions necessary for the safe, unhindered and stable return of Armenians displaced from Nagorno-Karabakh, as well as to create a special mechanism to resolve their property issues. (https://www.coe.int/ru/web/portal/-/azerbaijan-is-multi-ethnic-but-possibilities-to-enjoy-national-minority-rights-must-be-improved-say-council-of-europe-experts). Apart from international organizations, Azerbaijan's illegal behavior towards the Armenians of Nagorno-Karabakh has also been strongly condemned by individual states. For example, French Ambassador to Armenia Olivier Decottignies touched upon the right of the Armenians of Nagorno-Karabakh to return to their homes, recalling the decision of the International Court of Justice (https://armenpress.am/hy/article/1205211).
The same demands and assessments are also made by the authorities of Canada, Switzerland, Belgium and other countries, who emphasize that the issue of Artsakh remains unresolved and Azerbaijan is obliged to comply with the decision of the International Court of Justice. The latest such example is a report by the US Department of State, according to which Azerbaijan "implemented a coordinated strategy for 2020-2023 for the complete expulsion of Armenians from Nagorno-Karabakh, subjecting the Armenian population to attacks, intimidation, deprivation of basic rights and living conditions, and forced deportation in the process." The 133-page Freedom House report clearly states that "Azerbaijan subjected Karabakh to ethnic cleansing by using forced displacement as a measure." Mr. Pashinyan, this list can go on for a long time. It is strange, however, that there is no official Yerevan on the list, there are no authorities of the Republic of Armenia, which, it would seem, should act as the main contender, given the fact that Karabakh, according to your statement, “is Armenia!” and all Karabakh residents without exception, according to you, are citizens of the Republic of Armenia (https://www.youtube.com/watch?v=ijQeh-JwdWk&t=1609s). I would also like to remind you that on November 19, 2023, the Armenian Foreign Ministry welcomed the decision of the International Court of Justice on Artsakh (https://armenianreport.com/print/369700/).
Based on the above, I urge you, Mr. Pashinyan, to follow the example of the authorities of France, Canada, Belgium, Switzerland, the United States and other countries, to take all measures to bring Azerbaijan to justice and return it to the sphere of international law, especially since the International Court of Justice creates all legal conditions for this. The Armenian side, that is, you and the members of the Armenian government, can only take advantage of these conditions. I would like to believe that the Armenian leadership will not oppose the pro-Armenian decision of the UN Court. I would appreciate your clarifications and comments on this issue, which, I am sure, concerns all Armenians of the world. Best regards Vahram AGHAJANYAN Editor-in-chief of the newspaper "Third Force Plus” 07/01/2026
Руководство Республики Армения выступает против проармянского решения суда ООН? Открытое письмо премьер-министру РА г-ну Николу Пашиняну Господин Пашинян, Как Вам известно, по решению расположенного в Гааге главного судебного органа Организации Объединенных Наций - Международного суда, принятому 17 ноября 2023 года, власти Азербайджана обязаны обеспечить "безопасное, беспрепятственное и быстрое возвращение" армянского населения Нагорного Карабаха на родину и предотвратить его дальнейшее перемещение с помощью силы или запугивания (ICJ, Doc. No. 180-20231117-ORD-01-00-EN).
После этнических чисток в Арцахе Международный суд ООН признал право армян на возвращение в юридически обязательном порядке, призвав Азербайджан "надлежащим образом обеспечить возвращение лиц, покинувших Нагорный Карабах после 19 сентября 2023 года". Я хотел бы особо подчеркнуть, что в соответствии со статьей 93 Устава Организации Объединенных Наций 193 государства ООН являются участниками Статута Международного суда. Решения Международного суда являются обязательными для исполнения: они окончательны и обжалованию не подлежат.
Несмотря на это, Азербайджан, являясь членом ООН, продолжает нагло игнорировать решение главного судебного органа ООН. Поведение Баку осудили почти все авторитетные структуры мира. Например, 12 марта 2024 года Европейский парламент принял резолюцию, призывающую Азербайджан начать всеобъемлющий и прозрачный диалог с армянами Нагорного Карабаха. Цель состояла в том, чтобы защитить их права, гарантировать их безопасность и дать им возможность вернуться в свои дома под международным контролем (Joint motion for a resolution RC-B9-0163/2024, paragraph 14).
В октябре 2024 года Европарламент призвал Баку выполнить решение Международного суда, включая требование о "безопасном, беспрепятственном и быстром возвращении армян Нагорного Карабаха на родину". Резолюция призывает начать диалог с армянами Арцаха и предоставить все необходимые гарантии в отношении их защиты, прав на землю и собственность (https://tert.am/am/news/2024/10/24/eu-armenia/4197689).
18 ноября 2024 года Совет Европы призвал власти Азербайджана создать политические, правовые и практические условия, необходимые для безопасного, беспрепятственного и стабильного возвращения армян, перемещенных из Нагорного Карабаха, а также создать специальный механизм для решения их имущественных вопросов (https://www.coe.int/ru/web/portal/-/azerbaijan-is-multi-ethnic-but-possibilities-to-enjoy-national-minority-rights-must-be-improved-say-council-of-europe-experts).
Помимо международных организаций, недопустимое поведение Азербайджана в отношении армян Нагорного Карабаха строго осудили также отдельные государства. Например, посол Франции в Армении Оливье Декотиньи коснулся права армян Нагорного Карабаха на возвращение в свои дома, напомнив о решении Международного суда (https://armenpress.am/hy/article/1205211).
С теми же требованиями и оценками выступают также власти Канады, Швейцарии, Бельгии и других стран, которые подчеркивают, что вопрос Арцаха остается нерешенным и Азербайджан обязан выполнить решение Международного суда. Последним таким примером является отчет Госдепартамента США, согласно которому Азербайджан "в 2020-2023 гг. реализовал скоординированную стратегию по полному выселению армян из Нагорного Карабаха, в ходе процесса подвергая армянское население нападениям, запугиванию, лишению основных прав и условий жизни и принудительной депортации". В 133-страничном отчете Freedom House чётко указано, что "Азербайджан подверг Карабах этнической чистке, в качестве меры применив принудительное перемещение".
Господин Пашинян, этот список можно продолжить долго. Странно, однако, то, что в нём нет официального Еревана, нет властей Республики Армения, которые, казалось бы, должны выступать с позиций основного претендента, учитывая то обстоятельство, что Карабах, по Вашему утверждению, “это Армения и точка!”, а все без исключения карабахцы, по Вашим словам, являются гражданами Республики Армения (https://www.youtube.com/watch?v=ijQeh-JwdWk&t=1609s). Хотел бы также напомнить Вам, что 19 ноября 2023 года министерство иностранных дел Армении приветствовало решение Международного суда ООН по Карабаху (https://armenianreport.com/print/369700/).
Исходя из вышеизложенного, я призываю Вас, господин Пашинян, последовать примеру властей Франции, Канады, Бельгии, Швейцарии, США и других стран, принять все меры для привлечения Азербайджана к ответственности и возвращения его в сферу международного права, тем более что Международный суд ООН создает для этого все правовые условия. Армянской стороне, то есть Вам и членам правительства Армении, остается только воспользоваться этими условиями. Хочется верить, что руководство Армении не выступит против проармянского решения суда ООН.
Я был бы признателен Вам за разъяснения и комментарии по этому вопросу, который, уверен, волнует всех армян мира.
С уважением Ваграм АГАДЖАНЯН
Главный редактор газеты "Третья Сила Плюс” 01.07.2026 г.
