ՀՀ ԻՇԽԱՆՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ ՇԱՐՈՒՆԱԿՈՒՄ ԵՆ ԴԱՎԱՃԱՆԱԿԱՆ ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆԸ ԼՂ ՀԱՐՑՈՒՄ
Step1.am-ի զրուցակիցն է «Մոդուս վիվենդի» կենտրոնի ղեկավար Արա Պապյանը։
– Պարոն Պապյան, Թուրքիան պաշտոնապես առաջադրել է ԵԱՀԿ գլխավոր քարտուղար Ֆերիդուն Սինիրլիօղլուի թեկնածությունը ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղարի պաշտոնի համար։ Ըստ ձեզ՝ Հայաստանն ինչպե՞ս կքվեարկի այս թեկնածությանը։ 2023-ին Հայաստանը կողմ էր քվեարկել նույն անձի թեկնածությանը, և դա վերածվեց ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի փակմանը։ Հիմա Թուրքիայի ուզածն ի՞նչ է՝ Լոզանի պայմանագրի չեղարկո՞ւմ։
– Հայաստանը Լոզանի պայմանագրի հետ կապ չունի, որովհետև Հայաստանը չի հանդիսանում այդ փաստաթուղթը ստորագրողներից մեկը։ Բայց, իհարկե, շատ կարևոր է, թե ԵԱՀԿ գլխավոր քարտուղարի պաշտոնում ով կլինի։ Մենք տեսել ենք, թե եվրոպական կառույցներում պաշտոնավարման ընթացքում Սինիրլիօղլուն ինչ պրոթուրքական դիրքորոշում է ունեցել, և վստահաբար դա շարունակվելու է։ Թուրքիան շահարկում է կրոնական հարցը, հարց է դնում, որ ինքը պիտի լինի ամբողջ իսլամական աշխարհի ներկայացուցիչը, առ այսօր ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդում չկա որևէ մուսուլմանական երկիր, ինքն է հավակնում, և դա անելու է։
Ինչպե՞ս կքվեարկի Հայաստանը․ ես մտավախություն ունեմ, որ Նիկոլ Փաշինյանը, հետևելով իր սիրաշահելու և Թուրքիային քծնելու քաղաքականությանը, կարող է մինչև իսկ կողմ քվեարկել։ Ադրբեջանը գիտենք, որ դեմ է, կողմ չի քվեարկելու Թուրքիայի թեկնածուին։ Բայց դե Նիկոլ Փաշինյանն անտրամաբանական է գործում, Նիկոլ Փաշինյանի ամբողջ սխալն այն է, որ ինքը միջպետական քաղաքականություն է մտել բակային տրամաբանությամբ։ Բակերում է, որ ում ճնշում են, այդ ճնշվողը փորձում է սիրաշահել այդ մեկին, մի հատ լավություն անել, վազել սիգարետ ու ջուր բերել, որ դրանով ինչ-որ բան շահի։ Եվ այդպես բանտերում է լինում, չգիտեմ՝ միգուցե իր մեջ այդ ամբողջը խորը նստած է, բայց հաստատ միջպետական հարաբերություններն այդպես չեն գործում։
Միջպետական հարաբերություններում գործում է հետևյալը՝ ի՞նչ լծակ ունես դիմացինիդ վրա, այսինքն ինքը քեզ ինչո՞վ է ճնշում, դու ինչո՞վ կարող ես իրան ճնշել, պատասխանել։ Այսինքն՝ այստեղ ուժային պայքար է, սիրաշահելու, քծնելու գործոնը երրորդական է։ Եվ դա մենք անգամ տեսնում ենք Թուրքիա-Ադրբեջան հարաբերություններում կամ Ռուսաստան-Ադրբեջան հարաբերություններում։ Որևէ մեկը որևէ մեկի արածը չի գնահատում, եթե տվյալ պահին դա չի բխում իր շահերից։
– Ո՞վ կամ ո՞ր կառույցն է լիազորված բանակցելու ընդհանրապես արցախցիների անունից։ Միջազգային ընդունված բանակցային ձևաչափից, որը ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի ձևաչափն էր, հայկական կողմը կարծես միակողմանի դուրս եկավ, իսկ Մինսկի խումբը չառարկեց։ Արդյո՞ք դա Մոսկվայի, Բաքվի և մյուսների պայմանավորվա՞ծ քայլ էր։ Եվ Մինսկի խմբի ձևաչափի լուծարումից հետո կարո՞ղ է ինչ-որ նոր ձևաչափ ձևավորվել։
– Նախ ասեմ, որ Մինսկի խումբը միջնորդական խումբ էր ընդամենը, և այդտեղ վճռորոշ ձայնը պատկանում էր Հայաստանին և Ադրբեջանին։ Բնականաբար, երբ Հայաստանը հանդես եկավ, որ այդ ձևաչափը պետք չէ իրեն, Ադրբեջանն էլ դեմ էր, մյուսներն անելիք չունեին՝ չե՞ք ուզում, չի լինի։ Այսինքն՝ մեզ ի՞նչ, եթե Հայաստանը համաձայն է, գնացեք, ինչ ուզում եք արեք։
Ես չեմ կարծում, որ Արցախի հարցով կարող է նոր ձևաչափ ձևավովել, որովհետև որպեսզի ձևավորվի, պիտի լինի խնդիր, այսինքն՝ Հայաստանը պիտի բարձրաձայնի, ասի՝ նման խնդիր գոյություն ունի, որ աշխարհն էլ արձագանքի, ասի՝ դե լավ, խնդիրը կա, եկեք տեսնենք՝ ո՞նց ենք լուծում, եկեք մի հատ խումբ ստեղծենք։ Բայց Նիկոլ Փաշինյանն ասում է՝ «չկա Ղարաբաղի հարց, վերջ, մոռացեք»։ Ո՞վ պետք է անի, օրինակ՝ Ֆրանսիա՞ն պիտի գա ասի՝ եկեք նոր ձևաչափ ստեղծենք։ Իմիջիայլոց, եթե ուշադրություն դարձնեք, և 2020-ից, և 2023-ից հետո այդ հարցերն անընդհատ բարձրացվել են օտարների կողմից, բայց ՀՀ իշխանության կողմից աջակցություն չեն ստացել։ Անգամ Ամերիկայի կողմից լսումներ եղան, այդ թվում՝ ԱԺԲ-ն էր ԱՄՆ Կոնգրեսում կազմակերպել նման լսումներ՝ մարդու իրավունքների, կրոնական իրավունքների, հուշարձանների և այլ հարցերով։ Բայց քանի դեռ չկա պետական աջակցություն, միջպետական ոլորտում առանց պետական աջակցության որևէ գործընթաց չի կարող ապագա ունենալ ու առաջ գնալ: Այսինքն՝ մենք արեցինք, պիտի մեր այդ նախաձեռնությանն իշխանությունը տեր կանգներ, առաջ տաներ։
Օրինակ՝ անձամբ ես այդ հարցը շատ պաշտոնյաների առջև բարձրացնում էի, Ամերիկայում խոսում էի սենատորների, կոնգրեսականների հետ, իրենք ինձ պարզ հարց էին տալիս՝ դու՞ ում անունից ես խոսում, դու ներկայացնու՞մ ես Հայաստանը։ Ասում եմ՝ չէ, ես չեմ ներկայացնում Հայաստանը, ես ներկայացնում եմ ինձ և իմ կուսակցությունը։ Ասում են՝ դե այդպես չի լինի, դուք ունեք իշխանություն, ձեր ժողովուրդն ընտրել է այդ իշխանությանը, համաձայն է այդ իշխանության քաղաքականությանը, որովհետև մենք փողոցներում ցույցեր չենք տեսնում, բացի ձեզանից՝ մի քանի հազար հոգուց, հետևաբար ամեն ինչ լավ է, մենք ինչո՞ւ պիտի մեզ չվերաբերող հարցերի մեջ մտնենք։ Դուք երջանիկ եք, ապրեք երջանիկ։ Քանի Հայաստանում այս իշխանությունը կա, հաստատ չի լինելու նոր ձևաչափ։
– Այդ դեպքում հարցը բաց է մնում, արցախցիների իրավունքները, Արցախի հարցը որ՞ կառույցը, ո՞վ է ներկայացնելու։
– Ոչ ոք: Արցախի հարցով կար ձևաչափ՝ Միսնկի խումբ, որն այլևս չկա, կա Հայաստան, միակ միջազգային իրավունքի սուբյեկտը, որ կարող է բարձրացնել, դա Հայաստանի Հանրապետության կառավարությունն է: Վերջ, ուրիշ մեկը չի կարող բարձրացնել այդ հարցը։ Տեսականորեն ինչ-որ մի երկիր էլ կարող է վերադարձի իրավունքի հարցերը բարձրացնել, բայց խնդիրը հետևյալն է՝ ամեն անգամ բարձրացնելուց Ադրբեջանը վկայակոչելու է Հայաստանի դիրքորոշումը և ասելու է՝ խնդիր չկա։ Ես ուզում եմ հիշեցնել՝ երբ Ֆրանսիայի նախաձեռնությամբ 2023-ին ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդում քննարկում էր կազմակերպվել, Նիկոլ Փաշինյանը շատ պարզ ասաց, որ Արցախում քաղաքացիական անձանց վտանգ չի սպառնում։
Վերջերս կարդում եմ, մարդիկ շատ հուզվել են, որ երբ հարց էին տվել ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի պաշտոնյաներից մեկին՝ Արցախի մշակութային ժառանգության ոչնչացման մասին, նա պատասխանել էր, որ տեղյակ չէ։ Զարմացել են՝ ո՞նց թե տեղյակ չես։ Իսկ ինքն ինչո՞ւ պիտի տեղյակ լինի։ Հայաստանի Հանրապետությունը ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ին ներկայացրե՞լ է այդ հարցը։ Այո, մենք մեր մեջ գրում ենք, խոսում ենք, թերթերում կգրվի, որ եկեղեցիներ քանդեցին, դրա դեմ պայքարի հասարակական ինչ-որ նախաձեռնություններ կան, բայց ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ն հասարակական կառույց չէ, ՄԱԿ-ի կառույց է՝ միջպետական կառույց է, պետք է այդ հարցը պետությունը դնի։ Այսինքն՝ թերթում կարդալով հոդվածը՝ որևէ մեկն այդ հարցն առաջ չի մղելու, նույնն էլ վերաբերում է գաղթականների և մյուս հարցերին։
Եթե 1920-ականներին հայ գաղթականների հարցը նույն Լոզանում բրիտանացիները չբարձրացնեին ու առաջ չմղեին, այդ հարցը ոչ մեկ առաջ չէր մղելու։ Իրենց շնորհիվ էր, որ Ազգերի լիգան ուներ հենց գաղթականների հանձնաժողով՝ հայտնի Նանսենի գլխավորությամբ, որովհետև կար Բրիտանական կայսրություն, որը պաշտպանում էր հայերի շահերը։
Այդ պատճառով մենք հիմա աշխատանք ենք տանում, փորձում ենք դա անել գոնե Միացյալ Նահանգների միջոցով։
– Երբ 2018 թվականին Նիկոլ Փաշինյանը գնաց Արցախ և հայտարարեց, որ չի բանակցելու Արցախի անունից, լիազորված է բանակցել միայն Հայաստանի անունից, սա արդյոք նշանակո՞ւմ էր, որ Մինսկի խմբի ձևաչափից հայկական կողմի բանակցողը պաշտոնապես միակողմանի դուրս եկավ։
– Դա նշանակում էր, որ Նիկոլ Փաշինյանը միշտ, և դա իր գրքի մեջ էլ գրված է, Արցախն ընկալել է որպես բեռ Հայաստանի համար, ինչպես ինքը ասեց՝ «վզից կապված թոկ»։ Դա նշանակում է՝ ինքը ուզում էր Արցախից ազատվել, որովհետև ինքը ուներ միամիտ, ես կասեյի՝ տխմար և տգետ տեսակետ, որ եթե Արցախը հանձնում է Ադրբեջանին, ամեն ինչ լինելու է լավ, խաղաղություն, եղբայրություն է լինելու, ճանապարհները բացվելու են, առևտուր է լինելու, մենք էլ ճամփորդում ենք ամբողջ աշխարհում։ Բայց հիմա ակնհայտ է, չէ՞, որ Արցախը տալուց հետո էլ չկա այդ խաղաղություն և չի էլ լինելու։ Եթե անգամ փաստաթուղթ էլ ստորագրվի, որը չի ստորագրվի, էլի չի լինելու խաղաղություն, այդպիսի փաստաթղթեր են ստորագրել ու խախտել, ի՞նչ է եղել։
Այսինքն՝ դա Նիկոլ Փաշինյանի խորքային դիրքորոշումն է՝ եկած իր, չգիտեմ, մանկությունից, պատանեկությունից, իր դժբախտ անցյալից, իր սխալ մոտեցումներից, իր կրթությունից կամ չկրթությունից։ Եթե դու զիջում ես մի բան, ինքը հաջորդն է ուզում։ Հիմա արդեն միջանցքը զիջեցինք, չենք խոսում մեր իրավունքների, եկեղեցիների մասին, անգամ ասում ենք, որ մեր վրա կրակում են, մենք չենք կրակի։ Բայց միևնույն է, օրեցօր իրենց պահանջները շատանում են և շատանալու են։ Իմիջիայլոց ասեմ, բոլոր այն հայցերը, որոնք իրենք Հայաստանի Հանրապետության դեմ ներկայացրել են միջազգային ատյաններում, առաջ են տանում, նաև ֆինանսական հատուցման պահանջներով։ Ի պատասխան դրա՝ ՀՀ իշխանությունը հայտարարել է, թե պատրաստ են հետ կանչել մեր հայցերը։
Այդ բոլոր պահանջների դեմը կարելի է առնել մեկ տրամաբանական և իրավական հենքով, օրինակ, եթե մենք կարողանանք դատարանում ապացուցել, որ այդ տարածքը դե յուրե Հայաստան է եղել։ Դե յուրե Հայաստան է եղել 1920 թվականից ի վեր, և Արցախն Ադրբեջանին կցելը, սովետական շրջանում Ադրբեջանի ենթակայության տակ դնելը եղել է անօրինական։ Հետևաբար, 1989-ից կամ 1990-91-ից հայկական ուժերի կողմից այս տարածքի վերահսկումը ոչ թե եղել է բռնազավթում՝ օկուպացիա, այլ եղել է ընդհակառակը՝ դեօկուպացիա։ Մենք ենք ազատագրել, և իրենք դեռ մեզ այդ Սովետական շրջանի 70 տարվա համար պիտի հատուցումներ վճարեն, որովհետև այդ փողը գնացել է Սովետական Ադրբեջանի բյուջե։ Դրա դեմն առնելու ուրիշ ճանապարհ ես չեմ տեսնում։ Շատերն են ասում՝ դե լավ, դատարանում ապացուցեցիր, բայց հողերը հետ չես բերի։ Գուցե և դատարանով հողեր չկարողանաս հետ բերել, բայց գոնե կկանխես, ինչպես Նիկոլն է ասում, հերթական աղետաբեր թե ավերիչ պատերազմի համար հող նախապատրաստելը։
Ռոզա Հովհաննիսյան
https://step1.am/blog/2026/11/02/51568/
***
ՎԻԿՏՈՐ ՆԱԴԵԻՆ-ՌԱևՍԿԻ. "
ԷԼ ՉՕԳՆԵՑ ՂԱՐԱԲԱՂԻՆ։ ԴԱ ԵՐևԱՆԻ ՀՐԱՄԱՆՆ ԷՐ"
Արցախցի իրենց եղբայրներին ու քույրերին լքած Հայաստանի իշխանությունների պետական դավաճանության մասին խոսում է արդեն ողջ աշխարհը, այդ թվում ՝ օտարազգի գիտնականները...
Ավելին․
https://thirdforceplus.
***
ՈԻԿՐԱԻՆԱՑԻ ՓՈՐՁԱԳԵՏ. ՂԱՐԱԲԱՂԸ ՀԱՆՁՆՎԵԼ Է ՓԱՇԻՆՅԱՆԻ ԴԱՎԱՃԱՆՈՒԹՅԱՆ ԱՐԴՅՈՒՆՔՈՒՄ
Եթե հանկարծ ենթադրենք, որ բոլոր հայ գեներալները դեբիլներ են ու կլինիկական ապուշներ և իզուր են ուտում իրենց հացը, ապա նույնիսկ այդ դեպքում հնարավոր չէր Ղարաբաղը հանձնել Ադրբեջանին, եթե չլիներ դավաճանություն։ Ղարաբաղն այնքան անառիկ երկիր է, որ առանց դավաճանության այն հանձնելն ուղղակի անհնար է։ Այն հանձնել է Փաշինյանը։ Ղարաբաղյան բանակը ենթարկվում էր Երևանին և կատարում էր բացառապես նրա հրամանները։ Նման եզրահանգումների է եկել ուկրաինացի հայտնի ռազմական փորձագետ Յուրի Պոդոլյական։ Մանրամասները ՝ ստորև հրապարակված հոդվածում և տեսանյութում:
Կարդալ ավելին․
https://thirdforceplus.blogspot.com/2026/03/blog-post_31.html
***
Ի՞ՆՉ ԳԱՂՏՆԻ ՆԱՄԱԿ Է ՈՒՂԱՐԿԵԼ ԱԴՐԲԵՋԱՆԻ ՆԱԽԱԳԱՀ ԻԼՀԱՄ ԱԼԻևԸ ՆԻԿՈԼ ՓԱՇԻՆՅԱՆԻՆ
Ինչո՞ւ ՀՀ դատախազությունը չի պատասխանում հետևյալ հարցին. «Նիկոլ Փաշինյանը հարցաքննվե՞լ է Արցախը 5 միլիարդ դոլարի դիմաց վաճառելու գործով, թե՞ ոչ»…
Կարդալ ավելին․
https://thirdforceplus.blogspot.com/2026/05/blog-post_17.html
***
ВЛАСТИ АРМЕНИИ ПРОДОЛЖАЮТ ПРЕДАТЕЛЬСКУЮ ПОЛИТИКУ В ВОПРОСЕ АРЦАХА (КАРАБАХА)
Ара Папян: «Контроль над Арцахом в 1990-91 годах был не захватом, а деоккупацией»
Собеседник Step1.am — Ара Папян, глава Центра Modus Vivendi.
– Господин Папян, Турция официально выдвинула кандидатуру Генерального секретаря ОБСЕ Феридуна Синирлиоглу на пост Генерального секретаря ООН. Как, на ваш взгляд, Армения проголосует за его кандидатуру? В 2023 году Армения проголосовала за кандидатуру этого же человека, и это привело в итоге к закрытию Минской группы ОБСЕ. Чего сейчас хочет Турция, плавного выхода из Лозаннского договора? – Армения не имеет отношения к Лозаннскому договору, поскольку не является страной, подписавшей этот документ. Но, конечно, крайне важно, кто займет пост Генерального секретаря ООН. Мы все видели, какую протурецкую позицию занимал Синирлиоглу во время своего пребывания в европейских структурах, и это, безусловно, продолжится. Турция спекулирует на религиозном вопросе, предлагая себя как представителя всего исламского мира. На сегодняшний день в Совете Безопасности ООН нет ни одной мусульманской страны. Турция делает заявку на членство в Совете и добьется этого. Как проголосует Армения? Боюсь, что Никол Пашинян, следуя своей политике заигрывания и лести в адрес Турции, может проголосовать за кандидата, выдвинутого Турцией. Мы знаем, что Азербайджан против, он не проголосует за турецкого кандидата. Но Никол Пашинян действует против политической логики, его ошибка состоит в том, что он вступил в межгосударственную политику с логикой гопника на районе. Именно во дворах угнетаемый гопник пытается завоевать расположение более сильного, оказывая ему услугу — сбегать за сигаретой, принести воды, чтобы получить подачку. Так происходит и в тюрьмах, не знаю, может быть, всё это глубоко укоренилось в нём, но межгосударственные отношения точно так не работают. В межгосударственных отношениях действует следующее правило: есть ли у вас рычаг давления на оппонента, который нужен, чтобы ответить на давление. То есть, здесь идёт борьба за власть, лесть и прочее — это третьестепенный фактор. Мы видим это даже в отношениях между Турцией и Азербайджаном или Россией и Азербайджаном. Никто не оценивает действия других, если это не отвечает их интересам в данный момент. – Кто или какая структура уполномочена вести переговоры от имени народа Арцаха? Армянская сторона, похоже, в одностороннем порядке вышла из международного формата переговоров, коим был формат Минской группы ОБСЕ, и ее сопредседатели не возражали. Был ли это согласованный шаг Москвы, Баку и других? Может ли быть сформирован новый формат обсуждений? – Прежде всего, позвольте заметить, что Минская группа была лишь посреднической группой, и решающий голос там принадлежал Армении и Азербайджану. Естественно, когда Армения заявила, что ей не нужен этот формат, а Азербайджан давно был против, остальные ничего не могли сделать: не хочешь – не надо. Если Армения согласна, тогда вперед, делайте, что хотите. Я не думаю, что можно сформировать новый формат по арцахскому вопросу, потому что для его формирования должна быть проблема, то есть Армения должна сказать, что такая проблема существует, чтобы мир отреагировал и для ее решения предложил формат. Но Никол Пашинян говорит: «Нет никакой карабахской проблемы, все, забудьте об этом». Кто должен этим заниматься и предложить новый формат, Франция? Кстати, если вы обратите внимание, то и после 2020, и после 2023 года эти вопросы постоянно поднимались за рубежом, но не получали поддержки со стороны армянского правительства. Были даже слушания в Америке, в том числе Национально-демократический полюс организовывал подобные слушания в Конгрессе США по правам человека, вероисповедания, памятникам и другим вопросам. Но без государственной поддержки ни один процесс в межгосударственной сфере не имеет будущего и не может продвигаться. Мы можем начать, но правительство должно поддержать нашу инициативу и продвигать ее. Я лично поднимал этот вопрос в общении со многими чиновниками, разговаривал с сенаторами и конгрессменами в Америке, они задавали мне простой вопрос: от чьего имени вы выступаете, представляете ли вы Армению? Я отвечал: нет, я не представляю Армению, я представляю себя и свою партию. Они говорили: ну, так не получится, у вас есть власть, ваш народ избрал эту власть, они согласны с её политикой — ведь мы не видим демонстраций на улицах, и кроме вас, нескольких тысяч человек, никто не протестует. А если всё хорошо, то зачем нам вмешиваться в вопросы, которые нас не касаются? Вы счастливы, вот и живите счастливо. Пока эта власть существует в Армении, нового формата точно не будет. – В таком случае остается открытым вопрос о правах народа Арцаха, кто будет представлять проблему Арцаха? – Никто. Для решения Арцахского вопроса существовал определенный формат: Минская группа, которой больше нет, единственным субъеком международного права, который может поднять этот вопрос, является правительство Республики Армения. Теоретически любая страна может поднять вопрос о праве на возвращение, но проблема в том, что каждый раз, когда это происходит, Азербайджан ссылается на позицию Армении и заявляет, что крнфликта нет. Хочу напомнить, что когда в 2023 году по инициативе Франции в Совете Безопасности ООН проводились дебаты, Никол Пашинян очень чётко заявил, что никакой опасности для гражданского населения в Арцахе нет. Недавно я читал, что люди в Армении расстроены в связи с тем, что на вопрос о разрушении культурного наследия Арцаха представитель ЮНЕСКО ответил, что они не в курсе. Как и почему они должны были об этом знать? Представила ли Республика Армения этот вопрос в ЮНЕСКО? Да, мы говорим между собой, пишем, и газеты сообщают о разрушенных церквях, есть некоторые общественные инициативы по борьбе с этим, но ЮНЕСКО — это не общественная организация, это межправительственная организация ООН, и государство там должно поднимать эти вопросы. То же самое относится к беженцам и другим вопросам. Если бы вопрос об армянских беженцах не был поднят и продвинут британцами в той же Лозанне в 1920-х годах, никто бы не стал об этом вспоминать. Именно благодаря им в Лиге Наций существовал комитет по делам беженцев во главе со знаменитым Нансеном, потому что существовала Британская империя, которая защищала интересы армян. Именно поэтому мы сейчас работаем, пытаясь продвинуть вопрос хотя бы через Соединенные Штаты. – Пашинян в 2018 году отправился в Арцах и заявил, что не будет вести переговоры от имени Арцаха, и уполномочен вести переговоры только от имени Армении. Означало ли это, что переговорщик от армянской стороны официально в одностороннем порядке вышел из формата Минской группы? – Это означало, что Никол Пашинян всегда, и об этом написано в его книге, воспринимал Арцах как бремя для Армении, как он сказал, «петлю на шее». Это значит, что он хотел избавиться от Арцаха, потому что у него было наивное, я бы сказал, глупое и невежественное представление о том, что если Арцах сдать Азербайджану, всё будет хорошо, будет мир, братство, откроются дороги, станет возможна торговля, и мы будем путешествовать по всему миру. Но теперь очевидно, что даже после сдачи Арцаха мира нет и не будет. Даже если будет подписан документ, а он не будет подписан, мира всё равно не будет, ведь немало документов было подписано и нарушено. Это глубоко укоренившаяся позиция Никола Пашиняна, проистекающая из его, не знаю, детства, юности, его несчастного прошлого, его неправильных подходов, образования или необразованности. Если вы уступите одно, противник захочет следующее. Сейчас мы уже уступили коридор, не говорим о наших правах, церквях, мы даже говорим, что когда в нас стреляют, мы не должны отвечать. Но требования растут день от дня и будут продолжать расти. Кстати, Баку продвигает все иски, которые были поданы против Республики Армения в международные инстанции, в том числе с требованиями финансовой компенсации. В ответ на это армянское правительство заявило, что готово отозвать наши иски. Все эти требования можно опровергнуть на одном логическом и правовом основании, если мы сможем доказать в суде, что территория Арцаха де-юре принадлежала Армении. Де-юре Армения существует с 1920 года, и аннексия Арцаха Азербайджаном, передача Арцаха Азербайджану в советский период были незаконными. Поэтому контроль над этой территорией армянскими силами с 1989 или 1990-91 годов был не захватом, а деоккупацией. Мы освободили Арцах, и это они должны нам выплатить компенсацию за 70 лет советской оккупации, потому что эти деньги шли в бюджет Советского Азербайджана. Я не вижу другого способа противостоять этому. Многие говорят: «Ну, можно доказать это в суде, но вернуть земли не получится». Возможно, не удастся вернуть земли через суд, но, по крайней мере, вы предотвратите, как говорит Никол, подготовку почвы для ещё одной катастрофической или разрушительной войны. Роза Ованнисян
https://step1.am/ru/2026/11/02/45539/
ВИКТОР НАДЕИН-РАЕВСКИЙ: "АРМЯНСКАЯ АРМИЯ ТАК
И НЕ ПОМОГЛА КАРАБАХУ. ЭТО БЫЛ ПРИКАЗ ЕРЕВАНА"
О госизмене властей Армении, предавших своих братьев и сестёр из
Арцаха, говорит уже весь мир, в том числе и иностранные учёные...
Подробнее:
https://thirdforceplus.
***
УКРАИНСКИЙ ЭКСПЕРТ: НАГОРНЫЙ КАРАБАХ БЫЛ СДАН В РЕЗУЛЬТАТЕ ПРЕДАТЕЛЬСТВА ПАШИНЯНА
Если предположить, что все армянские генералы - дебилы и клинические идиоты и даром едят свой хлеб, то даже в этом случае невозможно было сдать Карабах Азербайджану, если бы не предательство. Карабах - это настолько неприступный край, что сдать его без предательства просто невозможно. Сдал его Пашинян. Карабахская армия подчинялась Еревану и выполняла исключительно его приказы. К таким выводам пришел известный украинский военный эксперт Юрий Подоляка. Подробности - в видеосюжете и материале, опубликованном ниже.
Подробнее:
https://thirdforceplus.blogspot.com/2026/03/blog-post_31.html
***
ЧТО ЗА СЕКРЕТНОЕ ПИСЬМО ОТПРАВИЛ ПРЕЗИДЕНТ АЗЕРБАЙДЖАНА ИЛЬХАМ АЛИЕВ НИКОЛУ ПАШИНЯНУ?
Почему прокуратура Армении не отвечает на следующий вопрос: «Никол Пашинян был допрошен по делу о продаже Карабаха за 5 миллиардов долларов или нет?»…
Подробнее:
https://thirdforceplus.blogspot.com/2026/05/blog-post_17.htm
***
THE ARMENIAN AUTHORITIES CONTINUE THEIR TREACHEROUS POLICY ON THE ISSUE OF KARABAKH
– Mr. Papyan, Turkey has officially nominated OSCE Secretary General Feridun Sinirlioglu for the post of UN Secretary General. How do you think Armenia will vote for his candidacy? In 2023, Armenia voted for the candidacy of the same person, and this eventually led to the closure of the OSCE Minsk Group. What does Turkey want now, a smooth exit from the Lausanne Treaty? – Armenia has nothing to do with the Treaty of Lausanne, as it is not a signatory country to this document. But, of course, it is extremely important who will take the post of UN Secretary General. We have all seen what a pro-Turkish position Sinirlioglu took during his time in European structures, and this will certainly continue. Turkey is speculating on the religious issue, offering itself as a representative of the entire Islamic world. To date, there is not a single Muslim country in the UN Security Council. Turkey is applying for membership in the Council and will achieve this. How will Armenia vote? I am afraid that Nikol Pashinyan, following his policy of flirting and flattering Turkey, may vote for the candidate nominated by Turkey. We know that Azerbaijan is against it, it will not vote for the Turkish candidate. But Nikol Pashinyan is acting contrary to political logic, his mistake is that he entered into interstate politics with the logic of street rabble. It is in the courtyards that the oppressed gopnik tries to win the favor of the stronger by doing him a favor — to run for a cigarette, bring water to get a handout. That's what happens in prisons, I do not know, maybe it's all deeply ingrained in him, but interstate relations do not work out that way. In interstate relations, the following rule applies: do you have the leverage to put pressure on your opponent that you need to respond to pressure. That is, there is a struggle for power, flattery, and so on — this is a third-rate factor. We see this even in the relations between Turkey and Azerbaijan or Russia and Azerbaijan. No one evaluates the actions of others if it does not meet their interests at the moment.
– Who or which structure is authorized to negotiate on behalf of the people of Artsakh? The Armenian side seems to have unilaterally withdrawn from the international format of negotiations, which was the format of the OSCE Minsk Group, and its co-chairs did not object. Was this a coordinated move by Moscow, Baku and others? Can a new discussion format be formed? – First of all, let me note that the Minsk Group was only a mediation group, and the decisive voice there belonged to Armenia and Azerbaijan. Naturally, when Armenia declared that it did not need this format, and Azerbaijan had long been against it, the rest could not do anything: if you don't want to, you don't have to. If Armenia agrees, then go ahead and do whatever you want. I do not think that it is possible to form a new format on the Artsakh issue, because there must be a problem for its formation, that is, Armenia must say that such a problem exists, so that the world reacts and suggests a format to solve it. But Nikol Pashinyan says: "There is no Karabakh problem, forget about it." Who should do this and propose a new format, France? By the way, if you will note, after 2020 and after 2023, these issues were constantly raised abroad, but they did not receive support from the Armenian government. There were even hearings in America, including the National Democratic Pole, which organized similar hearings in the US Congress on human rights, religion, monuments and other issues. But without government support, no process in the interstate sphere has a future and cannot progress. We can start, but the government should support our initiative and promote it. I have personally raised this issue with many officials, talked with senators and congressmen in America, they asked me a simple question: on whose behalf are you speaking, do you represent Armenia? I replied: no, I do not represent Armenia, I represent myself and my party. They said: well, it won't work that way, you have power, your people have elected this government, they agree with its policy — after all, we don't see demonstrations on the streets, and apart from you, several thousand people, no one is protesting. And if everything is fine, then why should we interfere in matters that do not concern us? You are happy, so go ahead and live happily. As long as this government exists in Armenia, there will definitely not be a new format.
– In this case, the question of the rights of the people of Artsakh remains open, who will represent the problem of Artsakh? – Nobody. There was a certain format for resolving the Artsakh issue: the Minsk Group, which no longer exists, and the Government of the Republic of Armenia is the only subject of international law that can raise this issue. Theoretically, any country can raise the issue of the right of return, but the problem is that every time this happens, Azerbaijan refers to Armenia's position and declares that there is no conflict. I would like to remind you that when debates were held in the UN Security Council in 2023 at the initiative of France, Nikol Pashinyan very clearly stated that there was no danger to the civilian population in Artsakh. I recently read that people in Armenia are upset that, when asked about the destruction of Artsakh's cultural heritage, a UNESCO representative replied that they were not aware. How and why should they have known about this? Has the Republic of Armenia submitted this issue to UNESCO? Yes, we talk among ourselves, we write, and newspapers report on destroyed churches, there are some public initiatives to combat this, but UNESCO is not a public organization, it is an intergovernmental organization of the United Nations, and the state should raise these issues there. The same applies to refugees and other issues. If the issue of Armenian refugees had not been raised and promoted by the British in Lausanne in the 1920s, no one would have mentioned it. It was thanks to them that the League of Nations had a refugee committee headed by the famous Nansen, because there was a British Empire that protected the interests of the Armenians. That's why we're working now, trying to push the issue at least through the United States.
– Pashinyan went to Artsakh in 2018 and stated that he would not negotiate on behalf of Artsakh, and was authorized to negotiate only on behalf of Armenia. Did this mean that the Armenian negotiator officially unilaterally withdrew from the Minsk Group format?
– This meant that Nikol Pashinyan has always, and it is written in his book, perceived Artsakh as a burden for Armenia, as he said, "a noose around the neck." This means that he wanted to get rid of Artsakh, because he had a naive, I would say, stupid and ignorant idea that if Artsakh were handed over to Azerbaijan, everything would be fine, there would be peace, brotherhood, roads would open, trade would become possible, and we would travel all over the world. But now it is obvious that even after the surrender of Artsakh, there is not and will not be peace. Even if a document is signed, and it is not signed, there will still be no peace, because many documents have been signed and violated.
This is a deeply ingrained position of Nikol Pashinyan, stemming from his, I don't know, childhood, youth, his unhappy past, his wrong approaches, education or lack of education. If you concede one thing, the opponent will want the next. Now we have already ceded the corridor, we are not talking about our rights, churches, we even say that when we are shot at, we should not respond. But the demands are growing day by day and will continue to grow. By the way, Baku is promoting all the lawsuits that have been filed against the Republic of Armenia in international instances, including those demanding financial compensation. In response, the Armenian government has stated that it is ready to withdraw our claims.
All these claims can be refuted on one logical and legal basis if we can prove in court that the territory of Artsakh de jure belonged to Armenia. De jure, Armenia has existed since 1920, and the annexation of Artsakh by Azerbaijan and the transfer of Artsakh to Azerbaijan during the Soviet period were illegal. Therefore, the control of this territory by the Armenian forces since 1989 or 1990-91 was not a seizure, but a de-occupation. We liberated Artsakh, and they should pay us compensation for 70 years of Soviet occupation, because this money went to the budget of Soviet Azerbaijan. I don't see any other way to counter this. Many people say, "Well, you can prove it in court, but you can't get the land back." You may not be able to return the land through the courts, but at least you will prevent, as Nicol says, the preparation of the ground for another catastrophic or destructive war.
Rosa Hovhannisyan
https://step1.am/blog/2026/11/02/51568/
https://step1.am/ru/2026/11/02/45539/
***
NADEIN-RAYEVSKY: "THE ARMENIAN ARMY HAS NOT
HELPED KARABAKH. IT WAS AN ORDER FROM YEREVAN"
The whole world, including foreign scientists, is already talking about the treason
of the Armenian authorities who betrayed their brothers and sisters from Artsakh...
Read more:
https://thirdforceplus.
Why doesn't the Armenian Prosecutor's office answer the following question: "Was Nikol Pashinyan questioned about the sale of Karabakh for $5 billion or not?"…
Read more:
https://thirdforceplus.blogspot.com/2026/05/blog-post_17.html